EU
Twitter Facebook RSS jarioa

Albisteak

Goienaren aurkako erasoa dela eta

Hekimen elkarteak gaur Goiena hedabidearen atarian ageri diren pintadak salatu nahi ditu, prentsa askatasunaren kontra bete-betean jotzen dutelako eta onartezina iruditzen zaigulako hedabideetako langileen jarduna horrela baldintzatu nahi izatea.
Euskal hedabideak biltzen dituen Hekimen elkarteak, era berean, elkartasuna adierazi nahi die Goienako langileei, segi dezaten egunero askatasunez lanean.

Andoainen, 2015eko ekainaren 4an

#selfieIKT kanpaina

Euskaldunok komunikabideekiko dugun harremana ulertzeko ikerketa #selfieIKT traolarekin abiatu dute EHU, MU eta DUko hiru ikerlarik, Hekimen elkartearekin elkarlanean.
Xabier Landabidea (DU), Gorka Salces (EHU) eta Koldo Diaz Bizkarguenaga (MU) ikerlariak audientzia ikerketa kualitatiboak egiteko proposamena lantzen ari dira euskal hedabideen elkartearekin, eta ikerketa horren lehen urrats gisa abiatu dute, aste honetan bertan, #selfieIKT kanpaina, kanpaina berritzaile eta irudimentsua.
Euskarazko komunikabideen kontsumoa asko aldatu dela begi bistakoa da, eta aldatzen jarraitzen du oraindik ere. Hori dela eta, 2014an, eta Behategirako lortutako diru laguntza bati esker, “Euskarazko komunikabideen kontsumoa eta internet” ikerketa abiatu zuten hiru ikerlariek, Hekimen elkartearekin elkarlanean.
Ikerlarion ustez, Interneten agerpen eta garapenak hartzaile/kontsumitzaile/erabiltzaileen ohitura eta esperientzietan eragin ukaezina izan du, eta egun, euskarazko komunikabideen kontsumoa eta kontsumitzaileak ulertzeko “hurbilketa modu berriak” saiatu behar ditugu ezinbestean.
Horretarako, eta ikerketaren lehen urrats esperimental bezala, norberaren eta ingurukoen komunikabideekiko harremana eta hedabideen kontsumoa erretratatzeko eskatu diote twitterrreko euskal komunitateari, #selfieIKT kanpainaren bidez, “selfie katea” sortzeko asmoz.
Honako hauek dira kanpainan parte hartzeko arauak:
1. Norberak edo ingurukoek Informazio eta Komunikazioaren Teknologia (IKT)-ekin duen harremana deskribatzea da helburua. (Mezuak umorezkoak ere izan daitezke).
2. Argazki, bideo, irudi, pantaila-argazki, testu idatzi edo beste edozein formato bidali daiteke.
3. Twitter bidez jasoko dira selfie edo ussie edo theysie hauek #selfieIKT traolarekin

Dagoeneko hainbat txiolarik haien mezuak helarazi dizkigute. Besteak beste, hauxek:
@EuskalSM (https://twitter.com/EuskalSM/status/589020831742832640),
@Txapisotegi (https://twitter.com/Txapisotegi/status/589060507941920768) edota
@joxe (https://twitter.com/joxe/status/590039821537542144).

Hurrengo pausua adin, bizi-toki zein Interneteko erabilera ezberdinak dituzten pertsonekin sakoneko elkarrizketak burutzea izango da: Internet aroko euskal gizartearen hedabideen kontsumo motak ezagutzeko eta sakontzeko, hain zuzen ere. Beraz, hasi berri den ikerketa berritzaile honi laguntza eskaini nahi badiozu, badakizu, #selfieIKT bat bidali eta ikerketa honen berri zure senide eta lagunen artean aditzera eman.

Zu baitzara ikerketa honen protagonista.

Hekimenen agerraldia Gipuzkoako Batzar Nagusietan

Hekimen Euskal Hedabideen Elkartea Gipuzkoako Batzar Nagusietako Euskararen normalizaziorako eta erabilerarako politiken batzordean izan da gaur goizean, diru laguntza politikaz eta egungo egoeraz balantzea egin eta aurrera begira euskal hedabideek dituzten erronkei buruz hitz egiteko.
Agerraldia Bildu Batzarkide taldeak eskatu zuen joan den azaroan, “Gipuzkoan egoitza duten eta Eusko Jaurlaritzak ezarritako diru-laguntza banaketa berriak kinka-larrian jarri dituen euskal hedabideen agerraldi eskaera”, lemapean. Hedabideon izenean, Alberto Barandiaran Hekimeneko zuzendariak HPSren diru laguntzen garrantzia azpimarratu du agerraldian, eta gogoratu du Siadeco enpresak 2013ko abenduan egindako txostenaren arabera, euskara aurrekontu publikoak pisua galtzen ari direla etengabe azken urteotan.
Siadecok Hego Euskal Herriko administrazio publiko garrantzitsuenen 2006tik 2012ra bitarteko aurrekontuak aztertu zituen txosten horretan, eta ondorioztatu zuen aurrekontu orokorrek gora egin zutenean, 2006tik 2008ra, euskarakoen igoera apalagoa izan zela edo jaitsi egin zirela, eta aurrekontu orokorrek behera egin zutenean, berriz, euskarakoek jaitsiera are eta handiagoa izan dutela.
Azken urteotan, joera ez da aldatu. “Administrazio guztiak kontuan hartuz gero, alegia Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren eta Hego Euskal Herriko hiru diputazioen aurrekontuak aztertuta, euskal hedabideek azken urteotako diru laguntza publiko txikiena izango dute aurten, 2015ean”, adierazi du Barandiaranek.
Hekimeneko zuzendariak azaldu du euskal hedabideentzako diru laguntza garrantzitsuenean, HPSk banatzen dituen Hedabideak deialdian, iaz izandako aldaketak eragin handia izan zuela euskal hedabideetan. HPSk irismenaren irizpidea sartu zuen lehen aldiz deialdi horretan, eta poltsa nagusian puntuazio osoaren %70 eman zion irizpide horri. Hekimen elkarteak txosten bat agindu zion joan den abenduan Euskal Herriko hiru unibertsitateko bost irakasleri, irizpidea bera nazioartean eta gure artean nola erabili den ulertzeko, egin litezkeen hobekuntza proposamenak HPSri luzatzeko, eta gaiaren inguruan hausnartzeko. Txostengileen artean, kazetaritza, soziolinguistika, publizitatea eta estatistika arloko adituak biltzen ahalegindu zen elkartea eta, azkenean, lan honetan parte hartu dute Josu Amezaga (EHU), Eneko Bidegain (Mondragon Unibertsitateko Huhezi fakultatea), Estitxu Garai (EHU), Xabier Landabidea (Deustuko Unibertsitatea) eta Yosu Yurramendi (EHU) irakasleek.
Txostenak aztertu ondoren, Hekimen elkarteak hainbat ondorio adostu ditu, eta gaur azaldu ditu ondorio horiek Batzar Nagusietan. Halaber, HPSri jakinarazi dizkio, aurtengo diru laguntzen deialdian bertan kontuan har ditzan gomendio gisa.
Hekimenek nabarmendu nahi izan du, alde batetik, diru laguntzen deialdian horrelako aldaketek eragin handia dutela sektorean, poltsa aurreko urteetako berdina delako eta gero eta gehiagoren artean banatu behar delako, eta aurrekontu orokorrekiko pisua galtzen ari delako. Esan behar da, era berean, diru laguntzak hedabideen jarduerak dituen bi dimentsioetako bakarrera bideratuta daudela —dimentsio ekonomikora—, eta, beraz, ez dutela sektorea garatzeko balio.
Irakasleen ustez, hedabideentzako diru laguntzak nagusiki irismenaren arabera banatzeak zalantza metodologiko ugari sortzen ditu, eta 2014ko deialdian kontuan hartu ez ziren hainbat aldagai kontuan hartu beharko lituzke administrazioak. Adituen arabera, irismena publizitatetik datorren kontzeptua da, eta hedabideen jarduna neurtzeko erabiltzekotan, hainbat egokitzapen eskatzen ditu, gaur egun sektoreak daukan errealitatera egokitu ahal izateko. Horrela, irismenaren beraren kontzeptua definitzea eta moldatzea eskatzen dute irakasleek, “lehiaketa gutxieneko berme batzuekin egingo dela ziurtatu ahal izateko”.
Baina irismena kontuan hartzekotan, adituen ustez,
• Kontuan hartu behar da hedabide bakoitzaren izaera eta hedadura: denentzat publiko potentziala ez da bera
• Irismena neurtzeko orduan, kobertura ez ezik frekuentzia ere baloratu behar da, alegia zenbatero banatzen da produktua; eta kobertura neurtzean, denentzat unitate bera hartu behar da aintzat, adibidez astean behingo irakurle kopurua denentzat
• Halaber, irismena neurtzeko aldagai homogeneoak behar dira: Irismena puntuatzeko modu bera, eta irismena neurtzeko modu bera ere bai.
Hekimenek beti defenditu du gogoeta zabalagoa behar duela laguntza politikak, eta HPSren laguntzek egun hedabideen sektoreak dauzkan kostoen portzentaje adostu bat estaltzera jo beharko luketela. Egiturari begira, alegia,. Ondoren, eragin soziala eta dinamismoak neurtzeko beste aldagai batzuk zehaztu eta ponderatu beharko lirateke, esaterako irismena, berrikuntza, kalitatea edo errentagarritasun soziala, euskal hedabideen lehiakortasun eta eraginkortasunaren adierazle gisa. Horrek beste ahalegin bat eskatzen du, ahalegin ekonomikoa ere bai.
Gaurko agerraldian, era berean, Hekimeneko zuzendariak azpimarratu du administrazio guztien irizpideak bateratu beharko liratekeela diru laguntza politikari begira, eta berriro ere nabarmendu du lankidetza eskaintza HPSrekin ez ezik foru aldundiekin eta Nafarroako Gobernuarekin.
Alde horretatik, elkarteak berebiziko garrantzia ematen dio HPSrekin abiatuta daukan elkarrizketa esparruari, sektorearen diagnosia egin eta aurrera begira diru laguntza politika berri bat abiatzeko.

Aurrekontu publiko txikienak euskal hedabideentzat

Euskal hedabideek azken urteotako diru laguntza publiko txikiena izango dute aurten, Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren eta Hego Euskal Herriko hiru diputazioen aurrekontuak aztertuta. Hedabideetan euskara sustatzeko diru sailak izoztera jo dute administrazioek, aurrekontu orokorrak igo badira ere. Datuek erakusten dute, horrela, 2012tik hona gero eta garrantzi txikiagoa dutela hedabideak laguntzeko diru sailek.
Eusko Jaurlaritzak banatzen dituen diru laguntzak garrantzitsuenak dira sektorearentzat, eta igoerarik gabe daude 2012tik, ia milioi bat euro jaitsi ondoren (-%15). Bizkaiko, Gipuzkoako eta Arabako diputazioek hedabideentzat ematen duten diru laguntzek, orokorrean, bere horretan jarraitzen dute, aldaketa nabarmenik gabe.
Hekimenek berretsi nahi du administrazioek, herrietako udalak izan, Aldundiak izan zein Eusko Jaurlaritza edo Nafarroako Gobernua izan, beste ahalegin bat egin behar dutela hizkuntzaren biziberritzerako ez ezik hiztun komunitatearen arteko sareak trinkotzeko hain garrantzitsuak diren hedabideak sustatzen, garatzen eta etorkizunera begira jartzen laguntzen. Behin eta berriro esaten ari gara 2008tik hona beheranzko joera etengabea gertatzen ari dela aurrekontu publikoetan: euskara sustatzeko politikekiko orokorrean, eta hedabideekiko zehazki.
Eta esan behar da joera hori ezin zaiola bakarrik krisi ekonomikoari leporatu. Esan behar da aurrekontu orokorrek gora egiten zuten garaian, euskararentzako diruen igoera beste sail batzuetakoa baino apalagoa izan zela, eta, nolanahi ere, diruak ez zirela igo aurrekontuak igo ziren proportzio berean; jaitsierak egon direnean, ordea, are nabariagoak izan dira euskararentzako diruen jaitsierak.
Hego Euskal Herriko administrazio publiko garrantzitsuenen kontu publikoak banan-banan aztertuta, azpimarratu behar da Eusko Jaurlaritzaren Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak (HPS) banatzen dituen laguntzek 2012tik ez dutela aldaketarik izan, eta 2015erako aurreikusitako inbertsioa (4.875.000 €) Jaurlaritzaren aurrekontu orokorrekiko inoizko baxuena izango dela.
Bizkaiko Foru Aldundiak 450.000 € aurreikusi ditu aurten hedabideentzat, eta 2012ko kopuru ia bera da hori (orduan 440.000 € izan ziren). Gipuzkoako Foru Aldundia da hiru lurraldeetako erakundeetan azken urteotan igoera proposatu duen bakarra, %16 gehiago 2012ko datuekiko, baina iazko diru kopurua bera izango dute hedabideek 2015ean: 946.895 €. Esan behar da epe berean euskararentzako diruek apenas izan dutela igoerarik lurralde honetan: 2012an 5.428.110 €ko aurrekontua izan zuen Euskara Zuzendaritza Nagusiak, eta aurten 5.500.062 € daude aurreikusita.
Arabako Foru Aldundiak hedabideentzat bideratzen duen dirua anekdota da: 10.000 € urtero, eta Nafarroako Gobernuak 2008an moztu zituen euskal hedabideentzako diru laguntzak, eta geroztik ez du horretarako deialdirik argitaratu.
Hekimen elkartearen ustetan, datu hauek garbi azaltzen dute hedabideek beste laguntza politikoa behar dutela, batez ere orain, etorkizunari begira elkartu direnean, eta sektorearen azterketa eta diagnosia egiteko eta aurrera begira jartzeko elkarlana proposatzen ari direnean.
Alde horretatik, elkarteak oso garrantzitsutzat jo du HPSrekin zabalduta dagoen mahaia, diagnosia partekatu eta diru laguntza politiken inguruan irizpideak eztabaidatzeko: hedabideen irismena, hedabideen kalitatea, hedabideen errentagarritasun soziala, hedabideen estrategikotasuna. Hekimenek uste du gogoeta horrek lagundu beharko lukeela irtenbideak bilatzen eta aurkitzen ez bakarrik berehalako diru politikari begira, ezpada sektorea egonkortu eta sendotzeko epe luzeko perspektibari begira ere. Gaur egungo deialdiek ez baitute hori bermatzen.

‘Puntua’ aldizkari berria, kalean

Goiena taldeak ‘Puntua’ aldizkaria aurkeztu zuen atzo Arrasaten, orain arte astelehenero argitaratzen zen Asteleheneko Goiena ordezkatzera datorrena.
Gehiago irakurtzeko, hemen

Martin Ugalde beka

Berria Fundazioak, Jakin Fundazioak, Elkar Fundazioak eta Martin Ugalde Kultur Parkeak Martin Ugalde kazetaritza beka martxan jarri dute, euskal kazetaritzaren inguruko ikerlanak sustatu eta Martin Ugalde kazetari eta idazle andoaindarraren inguruko ezagutza sakontzeko.
Gehiago irakurtzeko, hemen

Legebiltzarrean, konpromiso eske

Hekimen Elkartea Legebiltzarrean izan zen atzo, azaroak 24, elkarteak aurtengo diru laguntzen inguruan egin duen balorazioa azaldu eta aurrera begira dituen erronkak azaltzeko. Eta, batez ere, beste diru laguntza politika eskatzeko.
Agerraldia osorik ikus daiteke hemen.

Agerraldia Legebiltzarrean
2014ko azaroaren 24a

Hasteko eta behin, eskerrik asko Legebiltzarrari, Hekimen euskal hedabideen elkarteari foro honetan parte hartzeko aukera emateagatik, eta bereziki EH Bilduko taldeari, horretarako gonbitea egiteagatik.
Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak ebatzitako aurtengo diru laguntzen deialdia da gu hona etortzeko arrazoia. Aurten, HPSk aldaketa esanguratsuak egin ditu euskal hedabideentzako oinarrizkoa den deialdi honetan, eta horrek nahasmena sortu du elkarteak ordezkatzen duen sektorean. Gaiak oihartzun zabala izan du euskal hedabideetan, eta horren adibide da gaur gu hona etorri izana.
Lehenik eta behin, ondo nabarmendu nahiko genuke diru laguntza hauek sektorearentzat duten garrantzia.

Diru laguntzen garrantzia
Euskal hedabideek Jaurlaritzatik jasotzen duten diru laguntza 4.875.000 euro izan da aurten. Udal eta hiriburu guztien artean jartzen dutena ez da erdira ere iristen, eta are gutxiago da Diputazioek, hainbat deialdiren bidez, egiten duten ekarpena: milioi bat euro inguru urtero.
HPSk urtero banatzen duen Hedabideak deialdi hori, beraz, sektorearen laguntza publiko garrantzitsuena izan da sortu zenetik gaur arte. Sektoreak ondo daki horri esker eutsi ahal izan diotela enpresa askok, horri esker martxan jarri direla proiektu ugari. Behin baino gehiagotan baloratu da Eusko Jaurlaritzak egindako ahalegina. Baina, eta hau ere esan behar da, deialdia pisua galtzen ari da urtetik urtera. Aurrekontuekiko pisu espezifikoa urritzen ari da, eta, ondorioz, garrantzia galtzen ari da deialdia.

Siadecoren txostena
Ez da bakarrik Hedabideak deialdia. Siadeco enpresak iazko abenduan egindako Euskararen aurrekontu eta baliabide publikoen estatistika izeneko txostenaren arabera, euskara aurrekontuek 2006tik 2008ra izandako goranzko joera irauli egin zen 2008tik 2010era bitarte, eta bereziki 2010etik 2012ra. 2012tik 2014ra eustera jo dute administrazioek, baina ez diote egoerari buelta eman.
2006tik 2008ra, osotarako EAEko euskara aurrekontu kontsolidatuak %13ko igoera izan zuen, eta Jaurlaritzatik hasi eta udaletara, erakunde guztietan gehitu ziren euskararako baliabideak. 2008tik 2010era, udal eta hiriburuek goranzko joerari eutsi zioten, ez ordea foru aldundiek eta Jaurlaritzak. 2010tik 2012ra, erakunde mota guztietan egin zuten euskara aurrekontuek behera, eta jaitsierarik nabarmenenak hiriburuetakoak (%15) eta Jaurlaritzarenak (%13) izan ziren.

diru laguntzak
(Irudia: HPSrako diruak aurrekontu orokorrekiko)
Nabarmendu behar da bere esanguragatik, eta Siadecoren txostenari jarraituz, aurrekontu orokorrek gora egin dutenean, 2006tik 2008ra, euskarakoen igoera apalagoa izan dela edo jaitsi egin direla, eta aurrekontu orokorrek behera egin dutenean, euskarakoek jaitsiera are eta handiagoa izan dutela.

laguntzak

(Irudia: hedabideentzako diruak Jaurlaritzaren aurrekontu orokorrekiko)
Hedabideentzako diru laguntzek antzeko joera izan dutela esan dezakegu. Jaurlaritzak Hedabideak deialdian gastatzen duen diru kopurua bera izan da 2012, 2013 eta 2014an, eta gobernuak aurkeztu berri duen aurrekontu proposamenaren arabera, berdina izango da 2015ean ere. Aurrekontu orokorrekiko pisua azken hamar urteotako bigarren baxuena da 2014koa, 2012koaren ondotik. Hizkuntza politikarako dirua, berriz, aurrekontu osoaren %0,46koa da, azken hamar urteotako txikiena.
Diru laguntzen garrantzia espezifikoaren galera horri erantsi behar zaio aurten egin diren aldaketak.
Zein dira aldaketa horiek?

Irizpide aldaketak
Hasteko, diruak banatzeko hedabide multzoak aldatu egin dira. Aurten arte “euskara hutsezko eguneroko prentsa inprimatua, nazionala zein tokikoa” izeneko multzoari beste multzo bat gehitu zaio, “udalerri, eskualde eta lurralde jakinetan zabaltzen diren informazio orokorreko aldizkariak”. Hau da, eguneroko prentsa eta aldizkako argitalpenak, nazionalak zein tokikoak, poltsa berean sartu dituzte aurten. Aldaketa garrantzitsua da, multzo bakoitzak bere poltsa daukalako. Hau da, aurreko urteetan egunkari nazional zein tokikoentzako zegoen dirua poltsa bakar batean bildu da aurten: 2.524.000 €, laguntza osoaren erdia baino gehixeago.
Horrekin batera, diru hori banatzeko irizpideak aldatu dira aurten. Lehen multzo horretan batez ere. Eta irismenari, hau da, “hedabideak bere eragin-eremuan duen irismen-mailari”, 70 puntu ebatzi zaizkio. Ehundik 70. Teknologia berrien erabilera, berrikuntza eta hobekuntzarako neurriak eta bikain ziurtagiria edukitzea izan dira gainerako irizpideak.
Azpimarratu behar da multzo horretan, hots egunkarien eta tokiko hedabideen multzoan, izan dela aldaketa nagusia; informazio orokorreko aldizkarien multzoan, berriz, irismenarenari 40 puntu eman zaizkio.
(Aurreko urteetan kontuan hartzen ziren aldagaiak finantzaketa maila propioa, produktuaren kalitatea eta erakargarritasuna eta zabalkundea ziren).
Ez dira sektorearekin eztabaidatutako aldaketak izan. HPSko arduradunek iragarri ziguten irismena sarituko zutela aurtengo deialdian, baina sektoreak ez du eztabaidatu irizpide hori. Argi gera bedi: administrazioarena da irizpideak ezartzeko ardura eta eskumena, baina gure ikuspegitik tamainako aldaketak beste lanketa bat eskatzen zuen. Gogoratu: laguntzen %70.

Irismenaz
Hekimenen iritzia da irismena, hau da, jendearengana iristea, hedabide guztien helburua eta nahia dela. Zenbat eta gehiagorengana iritsi, hobe, esatea ere soberan dago. Baldintza eta egoera berean daudenen artean gehien iristen denak zerbait ondo egin du, noski. Baina badakigu hedabideak noraino iristen diren ondo neurtu ahal izateko aldagai asko hartu behar direla kontuan.
Tirada hartu behar da kontuan, banaketa eta —prentsa idatziari dagokionez– irakurleria ere bai. Iristea ez baita banatzea, irakurlearengana iristea baizik, ezta? Eta norengana iritsi daiteke hedabide bat? Nor da bere publiko potentziala? Inkesta soziolinguistikoan aipatzen diren milioitik gora euskaldun/ ia euskaldun horiek dira euskal prentsa osoaren benetako publiko potentziala? Ez ote daude publiko potentzial ezberdinak, dela herriko aldizkari bat, dela egunkari nazional bat, dela pentsamenduzko aldizkaria, dela gazteentzako ataria, dela irratia?
Xehetasun gehiagotan sartu gabe, uste dugu honek guztiak gogoeta sakona eskatzen duela, ponderazio zehatzak eta arrazoituak. Batez ere horrelako aldaketak egiten baldin badira: 100 puntutik 70.
Euskal hedabideen elkarteak garbi dauka ondo dagoela irismena saritzea, behar-beharrezkoa dela hori, helburua izan behar duela irismenak saritzea, baina badakigu, era berean, laguntzak bakarrik edo nagusiki irismenaren arabera erabakitzeak arriskuan jar dezakeela gaur egun hedabideek duten sare gutxienekoa, izaera oso desberdineko produktuak daudelako. Sektorearen parte bat kaltetu dezake, eta horrek berak sektorea ahuldu.

Sektorearen errealitatea errespetatu
Guretzako, irismenak helburua dira, ez abiapuntua. Esan dugu denon helburua dela jende gehiagorengana iristea, baina sektoreak daukan errealitatea kontuan hartu behar da, ezinbestez.
Eta errealitate hori da hiztun komunitatean oso txertatutako sektorea dela; harreman sare oso indartsuak dituena herriz herri, eskualdez eskualde, lurraldez lurralde. Euskarak bete gabe zituen espazioak betetzeko jaio zen sektorea da, modernizatzeko etengabeko ahalegina egin duena, eta gaur egun Interneten komunitate eraginkorra sortu duena. Txikia, bai, baina bizia. Wikipedian aurreneko 50 hizkuntzen artean omen dago gurea; Googlerentzat ere existitzen gara (Google translaten, adibidez, 45. hizkuntza izan zen euskara); Twitterren, 40. hizkuntza da. Estatua duten hizkuntza batzuk baino biziago dabil, beraz, sarean.
Euskal hiztunak bizi dabiltzan txoko guztietara iristen dira euskal hedabideak, proiektuak elkarrekin garatzen ari dira enpresak, etengabe sortzen dira egitasmo berriak… Eta errespetatu eta onartu beharra dago egin dena; errespetatu eta onartu beharra dago dagoen egitura; errespetatu eta onartu beharra dago ekoizten dena; errespetatu eta onartu sektorea bera osatzen duen azpisektore bakoitza, dela prentsa nazionala, dela tokikoa, euskarriak gora behera.
Eta errespetatu eta onartzea da babestea. Egoera eskasa baita oso.
Gaur egun, gaztelerazko hedabideetan diharduten langileek, euskara hutsean diharduten hedabideetako langileek baino %55 gehiago irabazten dute, gutxi gorabehera. Enpresa askok irauteko baino ez dute, inbertsioak egin eta proiektu berriak kaleratzeko ezintasun kronikoa.
Kontuan hartuta ordainsarien pizgarririk ez dagoela, argi dago sektorearen lan baldintzak erakargarriagoak egiteko bideak urratu behar ditugula; eta horretarako, lehendabizi, langileei bizitzeko eta profesionalki garatzeko aukerak eskainiko dizkion ingurune bat lortu behar dugu.
Baldintza kaskarrak, bai, baina hala ere sektore ekonomiko bat gara. Zifrak berriro: 26 milioi euro inguruko aurrekontua hedabide guztien artean, eta diru laguntzen portzentajea, batez beste %23. Sektorearen enpresa garrantzitsuenaren kasuan, %20tik behera. Prentsa subentzionatua? 4,6 milioi inguruko aportazioa gizarte segurantzari; 1,5 milioi euro inguruko BEZa; 800.000 euroko Pertsona Fisikoen Gaineko Zergan.
Sektore txiki baina era berean zabal eta bizi hau da garabidean jarri nahi duguna.
Orain da aukera.

Sektorea, batera
Sektoreak batzeko ahalegin oso handia egin du, eta egiten ari da. Orain, batera goaz. Eta aurrera begira jarri nahi dugu. Gaur egun, duela hogei bost urte baino askoz ere zabalagoa, aberatsagoa eta modernoagoa da eskaintza. Duela hogei bost urte, ez zegoen herrietan eta eskualdeetan gaur egun dagoen aukera komunikatiboa, eta ez zegoen telebista eskaintza osagarririk; duela hogei bost urte, ez zegoen gaur egun euskal hedabideek eskaintzen duten produktu ugaritasuna: hedabide nazionalak, eskualdekoak, herrietakoak, aisialdikoak, gazteentzakoak, pentsamenduzkoak, gai orokorrekoak; duela hogei bost urte, ez zegoen euskal hedabideek gaur egun erabiltzen duten baliabide teknologikoaren arrastorik.
Bereziki esanguratsua da Internetek ematen dituen aukerak eta sortzen dituen erronkei egokitzeko egin den eta egiten ari den lana. Berriz ere, adi egon dira hedabideak, eta ahalegin handia egin dute produktuak berritu eta eskaintza desberdinak osatzeko. Ahalegin horretan berebiziko garrantzia izan dute administrazioek emandako laguntzek, eta ezinbesteko bultzada izan da sektoreak berak erakutsi duen dinamismoa eta egokitzeko gaitasuna, negozio eredua errotik aldatu duen ingurune berri eta aldakor honetan.
Kalitatezkoagoak ote dira gaur egungo produktuak duela hogei urtekoak baino? Zalantzarik gabe.

Gogoeta etorkizunerantz
Aurrera begira, baina, autoebaluazio orokor eta sendo bat egin beharra dago eta sektoreak baditu erronka batzuk ondo identifikatuta:
• Irismen eta kontsumoen eboluzioa nolakoa den aztertu eta berau handitzeko bideak landu behar dira (sustapena, adibidez)
• Kalitatearen ebaluazioa egin eta eragin egin behar da
• Berrikuntzari begira egin beharreko urratsak azkartu behar ditugu
• Efizientzia neurtu eta handitzea ezinbestekoa da (inbertitzen den euro bakoitzeko lortzen den errentagarritasuna)
• Efikazia edota bezeroaren asebetetze maila handitu behar da
• Autofinantzazioa areagotu behar dugu
Finantzazio publikoa da Hekimeneko kezka nagusietako bat, jakina. Nola lortu detektatutako gabeziak gainditu, aukerak aprobetxatu eta etorkizunari begira sendoagoak eta hobeak izateko egin behar diren inbertsioak eta hobekuntzak finantzatzea. Hekimenek uste du sektorearen finantzazio publikoari buruz eztabaida zabaldu beharra dagoela, eta beste bide batzuk ere esploratzea izan daitekeela gakoa: esaterako industria eta berrikuntzarako diru laguntzetarako bideak urratu eta lantzea; diru laguntzak unean uneko inbertsioetara bideratzea eta hainbat urtetarako sistema martxan jartzea; publizitate instituzional gehiago lortzeko konpromiso politikoak lortzea, edo publizitate komertziala euskaraz erakargarriagoa egiteko politikak adostea.

Berriki ezagutu ditugu publizitate instituzionalaren inguruko datuak, Legebiltzar honetan bertan aurkeztuak.publi Publizitate eta komunikazioan Eusko Jaurlaritzak 2013an gastatu zuen aurrekontuaren %2 baino gutxiago iritsi zen euskal hedabide ez publikoetara: 107.191 € denera. Sailez sail, Segurtasuna eta Lehendakaritza sailak izan ziren iaz euskal hedabideetan publizitate gutxien egin zutenak (% 1 eta % 1,63, hurrenez hurren), nahiz eta aurrekontu handienetakoak izan: Segurtasun sailak 960.000 € gastatu zituen orotara, eta Lehendakaritzak, berriz, miloi erdi pasatxo, 508.000 €.publi1 Kopuru absolutuetan, Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Saila da euskal hedabideetan diru gehien inbertitzen duen saila, eta kopuru erlatiboetan, Ekonomiaren Garapena eta Lehiakortasun saila: publizitaterako norbere aurrekontuaren %5etik behera, beti ere.
Egoera horri buelta eman behar diogu. Eskaintza bateratua lantzen ari gara, eta espero dugu urratsak egiten hastea. Baina horrek Jaurlaritzaren beste konpromiso bat eskatzen duela iruditzen zaigu.
Beste erronka bat sinergien bideak urratzea da. Oro har, enpresa txikiek osatzen dute euskal hedabideen sektorea, eta nahikoa lan dute egunerokoari eusteko. Merkatuari aurre egiteko, gehiegi antolatu gabe ari dira lanean. Sektorea, berez, nahiko sakabanatuta egon da oraintsu arte, elkarlan eta sinergia dinamika handirik gabe.
Hori aldatzera etorri da Hekimen.
Hasi gara lanean.

Elkarlana sektore barruan
EHU, Mondragon Unibertsitatea eta Deustuko Unibertsitateko irakasleekin batera, hasi gara Euskal Hedabideen Behategiari forma ematen. Hasi gara euskal hedabideen kartografia bat prestatzen, ikusteko ondo zein garen, non gauden, zer egiten dugun, noraino iristen garen, zer falta zaigun. Hasi gara diseinatzen gure audientziak neurtzeko proposamen bat. Internetekoetatik hasiko gara, baina ez dugu baztertzen ohiko audientzia neurketekin osatzea. Audientzia neurketa handiak ez dira tokiko hedabideetara iristen, ez dute gure diglosia ulertzen, ez dira gure errealitatea irudikatzeko gai. Ezagutu nahi dugu gure benetako tamaina, gure eragina, gure sarea.
Lehen aipatzen genuen benetako autoebaluaketa horretarako, irizpideak aztertu nahi ditugu. Jakin nahi dugu nola neurtu daitekeen kalitatea, nola baloratu gure hedabideen eraginkortasun soziala, nola berrikuntza edo efizientzia ekonomikoa.
Lau lan talde martxan jarri ditugu: Berrikuntza, Publizitatea, Interneteko estrategiak eta Sinergiak edo elkarlana.
Konpromisoa hartu dugu sektoreari txekeo on bat egin eta aurrera begira jartzeko. Esaten ari gara prest gaudela autoebaluaketa sendo bat abiatzeko, zalantzarik ez dugulako horrek hobeak eta eraginkorragoak egingo gaituela, inola ere galdu gabe gure hiztun komunitatera lotzen gaituen aingura.
Baina horrek eskatzen du, era berean, konpromiso sendo bat erakunde publikoen aldetik.

Elkarlana administrazioarekin
Gogoeta bi norabidetan egin behar delako: zein da aurrera begira jarri eta epe ertainerako inbertsioak egin ahal izateko sektoreak behar duen gutxieneko egiturari eusteko diru laguntza egokia? Zein izan daiteke gaur egungo produkzioa mantendu eta ditugun profesional bikainek sektorean lanean modu duinean jarrai dezaten hedabideek ziurtatuta behar duten gutxieneko aurrekontua?
Aztertu dezagun hori. Eta, ondoren, eztabaida dezagun nola eta zer neurtuko dugun diru laguntzez hitz egiteari utzi eta inbertsioez hitz egiten hasten garenean. Nola sustatuko dugu euskal hedabideen irisgarritasuna? Nola kalitatea? Nola efizientzia? Nola lortuko dugu produktu berri bakoitza ez izatea arazo bat, poltsa bera mantentzen baldin bada?
Lankidetza eskaintza bat da hemen luzatzen duguna. HPSk badaki, ari gara hitz egiten, eta espero dugu laster urratsak egitea. Orain da garaia. Aurrerago bide hori bera egin dute euskalgintzako beste sektoreek ere. Zergatik ez egin hedabideen sektorearekin?
Gaur egungo sektorea ez da, inola ere, duela bost urtekoa, eta bost urte barru ez dakigu nolakoa izango den. Baina ez dugu zalantzarik orduan ere ezinbestekoa izango dela hiztun berrientzat, eta ezinbestekoa izango dela hiztun komunitateak behar dituen sareak eta harremanak transmititu eta ziurtatzeko. Leiho bat izango da bost urte barru ere.
Horregatik, beharbada HPS bera gainditzen duen eskaintzaz eta lanaz ari gara. Uste dugu legebiltzar honi berari dagokiola gai honen inguruan kontsentsu bat lortu eta hurrengo urteetarako politikak adostea.
Joan den astean etxe honetan bertan EAJ, EH Bildu eta PSEren botoekin onartu zen mozio horretan esaten zena, alegia: “aztertzeko euskarazko hedabide nagusiekin batera, behar diren neurriak, dotazio ekonomikoa barne, hizkuntza normalizaziorako funtsezko izaera duten aldetik, horien jarraipenerako behar dituzten baldintzak izan ditzaten”.
Horretan, sektoreko ordezkaritza lagun izango duzue.

Iruñerrian euskarazko telebista jartzeko kanpaina abian

Xaloa Telebistak abiatu du Iruñerrian euskarazko telebista abian jartzeko kanpaina. Horretarako dirua biltzeko kanpaina martxan jarri dute.
Gehiago irakurtzeko: http://karena.eu/proiektua/xaloa-telebista-irunerrian

Publizitate instituzionala euskal hedabideetan, %3tik behera

Publizitate eta komunikazioan Eusko Jaurlaritzak 2013an gastatu zuen aurrekontuaren %2 baino gutxiago iritsi zen euskal hedabideetara: 107.1911 € denera. Kopuru hori Jaurlaritzak egin zuen gastu orokorraren %1,9 da, hain justu. Sormena eta ekoizpena kenduta, hau da, publizitate eta komunikazio kanpainak sortzeko erabilitako diruak hartu gabe, portzentajea ez da iristen %3ra.
Sailez sail, Segurtasuna eta Lehendakaritza sailak izan ziren iaz euskal hedabideetan publizitate gutxien jarri zuten sailak (% 1 eta % 1,63, hurrenez hurren), nahiz eta aurrekontu handienetakoak izan: Segurtasun sailak 960.000 € gastatu zituen, eta Lehendakaritzak, berriz, miloi erdi pasatxo, 508.000 €. Kopuru absolutuetan, Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Saila da euskal hedabideetan diru gehien inbertitzen duen saila, eta kopuru erlatiboetan, Ekonomiaren Garapena eta Lehiakortasun saila: publizitaterako norbere aurrekontuaren %5etik behera, beti ere.
2013 publizitate eta komunikazio instituzionalaren memoria izeneko txostenean jasotako datuen arabera, 5.649.112 € gastatu zituen iaz Eusko Jaurlaritzak publizitate eta komunikazio instituzionalaren arloan. Legeak ezarzen du Eusko Jaurlaritzako Publizitateari buruzko Sailarteko Batzordeak bi txosten egin behar dituela urtero: amaitutako urteari buruzko memoria bat, eta hasiko den urterako plan bat. Bi dokumentu horiek Legebiltzarrera bidaltzen dira urte bakoitzeko saioen lehen epealdian.
Txostenaren arabera, eta soilik hedapenerako kopuruak aintzat hartuta, euskal hedabideetan iaz egin zen publizitatea aurrekontu osoaren %2,96 izan zen. Hekimenen barruan dauden hedabideei dagokien portzentaje hori %2,48 da: 89.520 € denera. Eusko Jaurlaritzaren publizitatea jaso zuten Hekimeneko hedabideak Anboto aldizkaria, Argia, Berria, Gaztezulo, Hamaika TB eta Hirinet izan ziren. Horietaz gain, Bizkaia Irratiak eta Entzun! eta Euskal Herria aldizkariek ere jaso zuten Jaurlaritzaren publizitatea.
Sailez sail, Ekonomia garapena eta Lehiakortasun sailak 28.951 € gastatu zituen euskal hedabideetan (publizitaterako bere diruaren %5); Enplegua eta Gizarte Politika sailak, 7.437 € (aurrekontuaren %3,19); Herri administrazioa eta Justiziak, 3.694 (%3,49); Hezkuntza, hizkuntza politika eta Kulturak, 32.456 € (%4,57); Ingurumen eta Lurralde Politikak 13.309 € (%3,85); Lehendakaritzak 8.268 € (%1,63); Osasun sailak 3.706 € (%2,32) eta Segurtasun sailak 9.370 € (%0,98).
Eguneroko prentsa da diru ekarpen handiena jasotzen duena Eusko Jaurlaritzatik (publizitatearen %27,56), eta atzetik datoz irratia (% 21,8), telebista (%21,2), Internet (%7,14) eta aldizkariak (%5,2).
Euskal hedabideen kasuan, berriz, eguneroko prentsan egiten da publizitate guztiaren erdia baino gehiago: 55.349 €, %52; aldizkarietan egiten da % 25 (27.086 €); Interneteko euskarrietan %12 (12.756 €); irratietan %9 (9.368 €); eta telebistetan, berriz, %2 baino ez (2.632 €).

Legebiltzarrak eskatu dio Jaurlaritzari diru laguntzak euskal hedabideekin aztertzeko

Gaur goizean onartutako mozio baten bidez, Eusko Legebiltzarrak eskatu dio Jaurlaritzari hedabideetan euskara sustatzeko diru laguntzak “euskarazko hedabide nagusiekin batera” aztertzeko, “horien jarraipenerako behar dituzten baldintzak izan ditzaten”. Halaber, diru laguntzak “hedabideen eraginkortasuna kontuan hartuz eta gizarte pluraltasuna errespetatuz” kudeatu ditzatela eskatu dio. Mozioa EAJk, EH BIlduk eta PSEk onartu dute.
Informazio gehiago, hemen: http://www.berria.eus/albisteak/99548/eajk_eh_bilduk_eta_psek_erdibideko_zuzenketa_bat_onartu_dute_hedabideen_diru_laguntzen_auzian.htm

Bazkideen txokoa